نوشته‌ها

کک های آلوده به طاعون

بیوتروریسم (قسمت دوم)

تاريخچه
جنگ‏هاي ميكروبي (بيولوژيك)

استفاده كردن از مواد توليد شده توسط جانوران، گياهان، باكتري‏ها، قارچ‌‏ها و ويروس‏‌ها بر عليه نيروهاي انساني و منابع غذايي سابقه‌اي هزاران ساله دارد. استفاده از سموم جانوري يا گياهي براي سمي كردن سر تيرهاي جنگي، استفاده از لاشه حيوانات مرده از طاعون براي شكستن مقاومت داخل قلعه‏ها، مسموم سازي فضاي داخلي مقابر فرعون‏‌ها با هاگِ قارچي كشنده و آلوده كردن منابع آبي شهرها از نمونه‌هاي باستاني بكارگيري سلاح‏هاي نامتعارف بيولوژيك است.
1) دوران اوليه (200 سال قبل از ميلاد مسيح و تا آغاز قرن بيستم)
2) دوران نوين
3) دوران كنوني

دوران اوليه

اولين اسناد ثبت شده از كاربرد ميكرو ارگانيسم‏ها به عنوان يك سلاح بيولوژيكي ، به روميان مربوط مي‏شود كه از اجساد حيوانات مرده براي آلوده كردن چاه‏ها و منابع آب دشمنان استفاده مي‏كردند. در متون قديمي آمده است كه هانيبال كوزه‏هاي پر از مار و عقرب را با منجنيق به سوي كشتي دشمنان پرتاب مي‏كرد ، كه با شكسته شدن كوزه‌‏ها ، اين جانوران در كشتي پخش و باعث به همريختگي اوضاع مي‏شدند.

مهم‏ترين حادثه‏اي كه در تاريخ از اين نوع به وقوع پيوست مربوط مي‏شود به قوم تاتار كه در سال 1346 ميلادي در شهر كافا كه هم اينك Feodissia نام دارد با پرتاب كردن اجساد مردگان ناشي از طاعون ، توانستند مقاومت شهر را از بين ببرند  .
در سال 1767 ميلادي در مبارزات بين نيروهاي فرانسوي و بوميان آمريكا ( سرخپوستان ) ، نيروهاي انگليسي به فرماندهي جفري امرست با فريب دادن سرخپوستان آمريكايي و تحت پوشش اقدام‌‏هاي صلح جويانه و مسالمت آميز ، پتو و البسه و ساير ضروريات زندگي را به آن‏ها هديه دادند ، اما در حقيقت آن پتو‏ها و وسايل از بيمارستاني كه از مبتلايان به آبله نگهداري مي‏كرد ارسال شده بود ؛ و در نهايت باعث ايجاد اپيدمي آبله در بين سرخپوستان گرديد كه نسبت به آن حساس بودند و سرانجام بيش از 90درصد آنها كشته شدند.

دوران نوين

در شروع جنگ جهاني دوم ، در سال 1941 هواپيماهاي ژاپني ، كك‏هاي آلوده به طاعون را در قسمت‏هايي از چين پراكنده ساختند . هواپيماهاي‌ ژاپني در هر مرحله 15 ميليون كك را بر روي 11 شهر چين اسپري نموده و اپيدمي طاعون بوقوع پيوست كه بين سال هاي1937 و 1947 با بيش از 2000 حمله، مرگ94000 نفر بوقوع پيوست.

کک های آلوده به طاعون

کک های آلوده به طاعون

دوران كنوني

پس از جنگ جهاني دوم ، دنيا وارد مرحله جديدي به نام جنگ سرد شد. در سال 1966 ، در سيستم متروي شهر نيويورك اسپورهاي باسيلوس سابتيليس پخش شد تا سيستم مترو از نظر امنيت ارزيابي شود . نتايج نشان داد كه تمامي تونل‏هاي مترو تنها با آلوده كردن يك ايستگاه مي‏تواند آلوده بشود .

مهم‏ترين رويداد بيوتروريسم در هزاره جديد ، پخش نامه ‏هاي حاوي اسپور آنتراكس(عامل مولد سياه زخم ) در آمريكا بود :در روز 18 سپتامبر سال 2001 اولين نمونه آنتراكس پوستي به علت نامه پستي حاوي اسپور آنتراكس مشاهده شداز اين تاريخ به بعد تعداد نامه‏‌هاي ارسالي آلوده به قسمت‌‏هاي مختلف آمريكا ، از جمله به مجلس سناي آن كشور نيز افزايش يافت و تعدادقربانيان نيز رو به افزايش گذاشت . تقريبا بسياري از اداره‏هاي فدرال براي مدت نامعلومي تعطيل شدند . وزارت بهداشت آمريكا در اواخر ماه اكتبر شروع به تجويزآنتي بيوتيك سيپروفلوكسوساسين در يك دوره 10 روزه به بيش از 2200 نفر از كارمندان پست كرد و از طرفي در بين ارتش و نيروهاي نظامي نيز تجويز واكسن آغاز شد اين وحشت و فاجعه در بين كاركنان اداره پست و ساير شهروندان عادي به حدي بالا گرفت كه شركت سازنده داروي سيپروفلكسوساسين حاضر شد 100 مليون قرص را تقريبا به نصف قيمت اوليه در اختيار دولت قرار دهد ؛ يعني چيزي معادل 100 مليون دلار تنها براي پيش‏گيري دارويي در مقابل اين حمله بيوتروريستي‏

نامه ‏هاي حاوي اسپور آنتراكس(عامل مولد سياه زخم )

نامه ‏هاي حاوي اسپور آنتراكس(عامل مولد سياه زخم )

ويژگي هاي عوامل ميكروبي

1. توانايي ايجاد تلفات زياد ؛ در بين انواع سلاح‏هاي نوين، ميكروب‏‌ها و فرآورده‌هاي ميكروبي رقمي بهت آور از مرگ و مير را در پي خواهند داشت. مثلاً 15 گرم از سم توليد شده توسط باكتري كلستريديوم بوتولينوم مي‌تواند تمام مردم جهان را به كام مرگ بكشد
2. توانايي در ايجاد بيماري و عوارض طولاني مدت و نياز به مراقبت‏هاي گسترده
3. توانايي برخي عوامل در انتشار از طريق ناقل يا فرد آلوده ؛ اين امر باعث مي‌شود تا آلودگي از فردي به فرد ديگر منتقل شود و همين امر كمك مي‌كند تا با حجم اندكي از ميكروب بتوان شهري را از پاي درآورد.  .
4. وجود يك دوره نهفته بيماري كه باعث مي‌شود درمان و پيش‏گيري از انتقال بيماري با تأخير انجام شود‏؛ معمولاً در خوش بينانه ‏ترين حالت، وقتي كادر دفاعي از بروز يك تهاجم ميكروبي آگاه مي‌شوند كه يك اپيدمي رخ داده است. طبعاً در اين حالت كمك رساني و مهار بيماري بسيار دشوار و با بروز استرس‏هاي اجتماعي همراه است .
5. توانايي در ايجاد علائم عمومي و غير اختصاصي ؛ تقريباً تمام بيماري‏‌هاي عفوني در شروع علائم باليني يك‏ساني نشان مي‌دهند. مثلاً سياه زخم در آغاز علائمي همچون يك زكام عادي را بروز مي‌دهد. بعد از يك دوره يكي دو روزه كه فرد حساس بهبودي مي‌كند، ناگهان با شتابي فراوان تمام بدن را دربر مي‌گيرد و فرد را مي‌كشد .
6. امكان توليد ميكروب‏هاي نوپديد يا انتشار عوامل بازپديد ؛ ميكروب‏هاي نوپديد به ميكروارگانيسم‏‌هايي گفته مي‌شود كه در آزمايشگاه‌هاي بيوتكنولوژيك، از تغيير گونه‌هاي وحشي به‏دست مي‌آيند. با كمك مهندسي ژنتيك مي‌توان باكتري يا ويروسي را توليد نمود كه در حكم يك گونه يا زيرگونه جديد باشد. ايدز، سارس، ابولا و‌‌.. از اين دسته‏ اند. اما ميكروب‏‌ها بازپديد به آن گروهي گفته مي‌شود كه ريشه كن شده يا تقريباً بطور كامل مهار شده ‏اند ولي توسط گروه ‏هايي كه به بانك‏‌هاي ميكروبي جهان دسترسي دارند، دوباره منتشر مي‌شوند. مثلاً آبله در جهان ريشه كن شده. با اين وجود چند كشور هنوز مقداري از اين ويروس را در بانك ميكروبي خود نگهداري مي‌كند. نشت يا انتشار عمدي آن در جهاني كه نزديك به 40 سال است واكسن آبله را دريافت نكرده فاجعه بار خواهد بود.
7. موجب تخريت صنايع و تجهيزات نمي‏شوند.

پيچيدگي‌هاي برخورد با عوامل ميكروبي

1ـ  مقادير اوليه عامل اندك است و در نتيجه در لحظات اوليه هجوم قابل رديابي نيست. اما در مدت كوتاهي ـ اگر ميكروب زنده باشد ـ تكثير مي‌شود و حوزه گسترده‌اي را خواهد پوشاند.
2ـ  آثارشان دير ظاهر مي‌شود. معمولاً بيماري يك دوره نهفته دارد که همين زمان، تشخيص را به تأخير انداخته و در عين حال باعث انتشار بيماري خواهد شد. طبعاً هر چه زمان كمون ( زمان نهفتگي ) بيماري بيش‏تر باشد، خطر بروز همه‏‌گيري بيش‏تر خواهد بود .
3ـ  مهار آن مشكل است. افراد آلوده به‏صورت بيمار يا ناقل در منطقه جابه‏جا مي‌شوند با اين كار باعث گسترش شديد عامل مي‌شوند .
4ـ عموماً قابل انتقال و سرايت از يك فرد به فرد ديگر هستند .
5ـ غير قابل تشخيص با حواس پنجگانه هستند. يعني رنگ و بو ندارند

از عوامل بیوتروریسم می توان باکتری های زیر را مثال زد:

واریولا ماژور (عامل آبله)

باسیلوس آنتراسیس (عامل سیاه زخم)

یرسینیا پستیس (عامل طاعون)

کلوستریدیوم بوتولینوم (عامل بوتولیسم)

فرانسیسلا تولارنسیس (عامل تولارمی)

بیوتروریسم - انجمن بیوتکنولوژی ٬ بیوتکنولوژی ٬ ارشد بیوتکنولوژی ٬ دکترای بیوتکنولوژی ٬ بازار کار بیوتکنولوژی ٬ بیوتکنولوژی حیوانات ٬ بیوتکنولوژی دارویی ٬ رتبه لازم برای بیوتکنولوژی ٬ بیوتکنولوژی دانشگاه تهران ٬ بیوتکنولوژی مهندسی شیمی ٬ بیوتکنولوژی میکروبی ٬ بیوتکنولوژی پزشکی ٬ بیوتکنولوژی چیست ٬ بیوتکنولوژی گیاهی٬ زیست فناوری ٬ زیست فن آوری ٬ مهندسی علوم زیستی ٬ دانشگاه تهران ٬ کارنامه ارشد بیوتکنولوژی پزشکی ٬ کریسپر ٬ متاژنومیکس ٬ بیومارکر ٬ تراریخته ٬ ترانس ژنیک ٬ ترانسژنیک٬ اینستاگرام بیوتکنولوژی٬ کانال تلگرامی بیوتکنولوژی٬ گروه تلگرامی بیوتکنولوژی ٬ کانال بیوتکنولوژی دانشگاه تهران ٬ فلورسنس ٬ فلوسایتومتری ٬ مهندسی ژنتیک ٬ میکروارگانیسم ٬ میکروبیوم ٬ پیگمنت ٬ ژن درمانی ٬ ژن گزارشگر ٬ فلورسنت ٬ باکتری٬ آنتی بادی منوکلونال ٬ آلزایمر٬ سرطان ٬ ترانسژنیک ٬ ابریشم ٬ پروموتور ٬ حشرات سایبورگ ٬ بیونیک سنتتیک بیولوژی

بیوتروریسم (قسمت اول)

بیوتروریسم

وقتی که باکتری ها بر سر محل زندگی یا یک منبع رقابت می کنند ، اغلب بر علیه هم پروتئین های سمی  و کشنده ای تولید می کنند که باکتریوسین نام دارد. باکتریوسین در باکتری E.Coli را کلیسین و در باکتری یرسینیا پستیس را پستیسن می نامند. به پروتیین های که بوسیله باکتری ها بر علیه موجودات عالی تر ساخته می شود، توکسین می گویند. در واقع باکتری از باکتریوسین برای کشتن سایر باکتری ها استفاده می کنند اما باکتری های پاتوژنیک ، اغلب توکسین را به قصد کشتن میزبانی که آلوده کرده اند تولید نمی کنند در واقع هر چه میزبان بیشتر زنده بماند ، برای مدت بیشتری مکانی برای آلوده کردن دارند.

 

 مقایسه سلاح های میکروبی با سلاح های شیمیایی و اتمی :

در بين جنگ‌افزارهاي نوين، سلاح‏‌ها و فن‏آوري ميكروبي بيش‏تر از سايرين مورد توجه ابرقدرت‏ها قرار گرفته است. شايد بتوان به جرأت گفت كه سلاح‏هاي هسته‌اي ديگر يك خطر بالفعل نيستند و تنها يك قدرت بازدارنده بالقوه محسوب مي‌شوند. كشورهاي صاحب اين سلاح‏هاي هرگز نخواهند توانست به راحتي از آن‏ها بر عليه دشمنان خود استفاده نمايند. زيرا تبعات بكارگيري چنين سلاح‏هايي آن‏چنان گسترده است كه قسمت بزرگي از جهان را در بر خواهد گرفت. اشعه‌هاي راديواكتيو، گردوغبار اتمي، طوفان اتمي و اشعه‌هاي يونيزان در قالب مرزهاي جغرافيايي نخواهند گنجيد و حوزه وسيعي را آلوده خواهند كرد. طبعاً در اين موقع كشور بكار برنده اين سلاح ها بايد پاسخ‏گوي كشورهاي همسايه نيز باشد. مثلاً اگر هند عليه پاكستان از بمب اتم استفاده نمايد، بسته به محل انفجار اتمي، بايد پاسخ‏گوي بخش وسيعي از خاورميانه نيز باشد. لذا شايد همين ملاحظه بود كه باعث شد در جنگ جهاني دوم ژاپن براي امتحان بمب‏هاي اتمي امريكا انتخاب شود، كشوری دور دست در دريا كه همسايه‌اي نزديك هم ندارد.
از سوي ديگر سلاح‏هاي شيميايي نيز چندان گزينه مناسبي براي فعاليت‏ جنگی نيستند. مشكلات حمل، نگهداري و بكارگيري، نيمه عمر كوتاه، خطر نشت، تأثير محدود و قابليت رديابي بودن عامل استفاده کننده ، باعث شده چندان مورد پسند نباشد. اگرچه در ميدان جنگ گزينه موفقي نشان داده است ولي استفاده از آن از سوي افكار عمومي جهان تحت فشار شديد قرار خواهد گرفت. از اين رو سلاح‏هاي ميكروبي، در عرصه جنگي وسيله‌اي بسيار مطلوب شده است.

مزیت سلاح های میکروبی:

توان توليد بالا، نگهداري راحت، قابليت انتشار، قابليت مصون سازي نيروي خودي، قابليت تكثير براي عوامل ميكروبي زنده، دشواري بسيار در رديابي فرد يا افراد متخاصم، گستردگي عمل‏كرد از انسان تا دام و محصولات كشاورزي موجب شده است که سلاح‏‌هاي ميكروبي در ساليان اخير بسيار به‏كار گرفته بشود. اگرچه كشور هدف هرگز نتوانسته ادعا خود را عليه دشمنش به اثبات برساند. مثل شيوع جنون گاوي در اروپا كه ادعا شد با هدف ضربه اقتصادي به صادرات گوشت اروپا انجام شده است.

كه باعث شد چين در آستانه شكوفايي اقتصادي، سال‏ها از گردونه رقابت توليد ارزان قيمت ـ به‏واسطه تعطيلي كارخانه‏ هايش ـ عقب بيفتد.شيوع وبا در پيونگ يانگ را در اواخر دهه 80  در  کره شمالی كه ادعا شد با هدف مجبور كردن اين كشور به پذيرش شرايط دول اروپايي ـ امريكايي، براي قطع آزمايشات هسته‌اي انجام شده است.

شيوع جنون گاوي در اروپا

شيوع جنون گاوي در اروپا

شيوع سارس در چین

شيوع سارس در چین

 

در حال حاضر 17 كشور جهان قابليت توليد چنين موادي را دارند.توليد مواد بيولوژيك بالنسبه ارزان بوده , به طوري كه به عنوان بمب اتمي فقرا The Poor Man,s Atom Bomb يا PMAB ناميده شده است .توليد ، استفاده و انتشار يك سلاح بيولوژيكي بسيار ارزان‏تر از بمب اتم بوده و كم‏تر احساسات جهانيان را بر مي انگيزد.معمولا مشاهده پاتوژن‏ها و مقابله بر عليه آن‏ها مشكل است به عنوان مثال در صورت انتشار عامل اسهال در آب يك منطقه تا دوره كمون سپري شود و علائم بيماري ظاهر شود چند روز طول مي‏كشد که در این مدت بیماری افراد زیادی را در بر می گیرد.

طریقه انتقال عوامل میکروبی :

انتقال عوامل میکروبی هم از كشوري به كشور ديگر به وسيله مسافرهاي معمولي آسان به نظر مي‏رسد به عنوان مثال قرار دادن پودر ميكروب سياه زخم در داخل كپسول به عنوان دارو و حمل آن به مناطق مورد نظر. اين عوامل بيماري زا از راه‏هاي مختلفي می توان در جوامع مورد هدف پخش کرد . انتشار عوامل بيماري زا در هوا ، آب ، مواد غذائي ، انواع مواد كنسرو شده ، اسباب بازي ، پاكت نامه ، هدايا پستي،حشرات ناقل، خون و…. سابقه داشته است. استفاده از نوع عامل بيوتروريسم بر اساس اهداف تعيين مي‏گردد مثلا در صورتي كه قصد گسترش وسيع بيماري را داشته باشد از عواملي نظير آبله انساني استفاده مي‏كند كه به راحتي از فردي به فرد ديگر منتقل مي‏ شوند و باعث آلودگي وسيع مي‏شود و در صورتي كه قصد آن مورد هدف قرار دادن شخص خاصي باشد از عواملي نظير آنتراكس (عامل سياه زخم ) استفاده مي‏كنند.

حمل عامل میکروبی به وسیله کپسول آنتی بیوتیک

حمل عامل میکروبی به وسیله کپسول آنتی بیوتیک

بيوتروريسم چيست؟

بر اساس تعريف پليس بين الملل درسال 2007 بيوتروريسم عبارت است از منتشر كردن عوامل بيولوژيكي يا سمي با هدف كشتن يا آسيب رساندن به انسان‏ها، حيوانات و گياهان با قصد و نيت قبلي و به منظور وحشت آفريني ، تهديد و وادار ساختن يك دولت يا گروهي از مردم به انجام عملي يا برآورده كردن خواسته‏اي سياسي يا اجتماعي.